Over Vensterbank

Vensterbank: elke twee maanden verse kunst

Achter de ramen van Stationsplein 208 in Leiden verschijnt tot en met januari het werk van jonge kunstenaars. De expositiereeks in het voormalige all you can eatrestaurant De Kleine Wereld is een initiatief van Marissa Karlas (27), Karlas is docent en kunstenaar (onder de naam Karl Karlas). Ze vindt dat de stad een experimentele plek voor kunst mist en daarnaast heeft het Leidse stationsgebied nu een troosteloos aanzicht. Tijdens een pitchavond van Awesome Leiden won Karlas duizend euro om de tentoonstelling te gaan verwezenlijken.            

Wat kunnen we precies verwachten? Elke twee maanden verse kunst die wordt gepresenteerd in witte vensterbakken. Voorbijgangers kunnen de kunst vanaf de straat bewonderen. Helemaal gratis! Karlas heeft voor elke expositie een curator benaderd. Zij – Gijsje Heemskerk, Caz Egelie, Annosh Urbanke en Fenne Saedt – hebben op hun beurt ieder vijf kunstenaars gevraagd werk te maken voor Vensterbank Leiden. Karlas, onder de naam Karl Karlas, neemt de invulling van de laatste expositie voor haar rekening. 

Experimenteel

,,De curators zijn types waarvoor ik eigenlijk een beetje bang ben’’, zegt ze. ,,Ik verwacht namelijk dat ze iets gaan doen wat niet bij iedereen in de smaak valt. De kunst kan te experimenteel zijn voor Leiden,  maar dat is juist goed. Kunst moet van oudsher mooi zijn om naar te kijken, maar ik vind dat een misvatting. Het mag best rauw zijn. Ik weet zeker dat mensen gaan roepen: wat is dit? Daar zit je toch niet op te wachten? Jawel, Ik maak een projectruimte voor kunstenaars. Het wordt voor iedereen, het is toegankelijk, maar de kunst zeker niet.’’

Het zaadje voor Vensterbank Leiden werd geplant toen Karlas meedeed aan De Belofte in Utrecht, een project waarin beginnend kunstenaars worden begeleid. Tijdens een lezing vertelden twee kunstenaars over het Bellamy Kabinet. Dat is een project waar mensen uit de Bellamybuurt in Amsterdam hun ramen beschikbaar stellen voor kunst om de buurt een beetje mooier te maken.  ,,Ik erger me al jaren aan de leegstand, viezigheid en lelijke gebouwen in het Leidse stationsgebied, dus toen ik over dit project in Amsterdam hoorde, was het voor mij één en één is twee. ‘’

Leegstand

Het stationsgebied is namelijk de voor- en achtertuin van Karlas, die al vijf jaar in het antikraakpand boven supermarkt Jumbo woont. ,,Toevallig is het ook de plek waar veel anderen hun dag beginnen en eindigen en ook voor hen is het een doorn is het oog.  Dat een leegstaand pand nu volhangt met kunst is een enorme vooruitgang: we gaan van onwijs lelijk naar supervet.’’ 

Karlas heeft de deelnemende kunstenaars behoorlijk uitgedaagd. Door de witte bakken is het lastiger ruimtelijk werk te presenteren, want je kunt er niet omheen lopen. Ook hebben de vensters schuine randen. ,,Ik heb bewust geen projectruimte gemaakt waar ze hun werk gemakkelijk kunnen neerzetten of ophangen. Dat is voor mij te braaf”, legt ze uit. 

 

,,De kunstenaars moeten de bakken daardoor veel meer zien als object, een soort blanco presentatievorm. Zo daag ik ze uit over de presentatie na te denken. Ik maak het ze ook weer niet heel moeilijk hoor. Ze mogen best een plankje vastschroeven, de bak een andere kleur spuiten of er een gat in maken.’’

Awesome Leiden

Het idee voor Vensterbank Leiden zat dus al een tijd in haar hoofd, maar een project kost geld en dus besloot Karlas in september mee te doen aan de  pitchavond van Awesome Leiden. Deze stichting schenkt vijf keer per jaar geld aan een idee dat de stad mooier maakt. Een gouden combinatie van factoren zorgden er volgens Karlas voor dat zij won en met duizend euro op zak naar huis ging. ,,De locatie aan de Stationsweg is zichtbaar, kan een opknapbeurt gebruiken en ik verdien er zelf geen cent aan. Leiden moet er letterlijk meer awesome van worden. Ik win er niets mee, behalve dat ik het leuk vind om te doen.’’ 

Dat moet ook wel, want ze heeft uren gespendeerd aan het bouwen van de witte vensterbakken, overleggen, materiaal inkopen, klussen, schoonmaken en ga zo maar door. ,,Hard werken zit in mijn genen, maar ik doe wel altijd dingen waar ik energie van krijg. Als ik niet dit project zou doen, was ik wel ergens anders mee bezig geweest.’’

Fondsen

Toch bleek die duizend euro niet genoeg en hebben ook Fonds1818, Cultuurfonds Leiden en de gemeente Leiden een bedrage geleverd. ,,Ik ben daar ontzettend blij mee. Ik heb nu bijvoorbeeld ook goede TL-buizen kunnen kopen, zodat de kunst ook s’ avonds goed is te zien.’’

De eerste expositie werd op vrijdag 25 januari geopend. Daarna volgen tot en met september nog vier tentoonstellingen met verse kunst.  ,,Waar ik op hoop is dat mensen de expositieruimte net als ik een toevoeging gaan vinden voor de stad. En uiteraard dat Vensterbank Leiden zo’n bekendheid krijgt dat mensen aan elkaar gaan vragen: ‘Heb je de nieuwe tentoonstelling al gezien?’’

Nieuwe bestemming

Karlas wil Vensterbank Leiden na september 2019 op een nieuwe bestemming in de stad voortzetten. Heeft u een (leegstaand) pand beschikbaar of de gouden tip? Neem contact op via info@vensterbankleiden.nl.

 

Foto door: Joosje Bosch

Wie is Marissa Karlas?

Marissa Karlas (27) is docent Beeldende Vorming en CKV aan het Visser ’t Hooft Lyceum in Leiden. Daarnaast is ze kunstenaar onder de naam Karl Karlas. Ze maakt voornamelijk sculpturen. Sinds 2018 is zij  ook onderdeel van ROEM, een collectief dat bestaat uit jonge makers uit Leiden die zichzelf en de stad op de kaart willen zetten. 

,,Ik wilde altijd al naar de kunstacademie, maar op mijn zestiende werd ik op drie academies afgewezen. Dat heeft me geknakt. Ik ben vervolgens Communicatie in Den Haag gaan studeren. Het heeft vijf jaar geduurd voordat ik weer de moed had en mij opnieuw heb aangemeld bij een kunstacademie.’’

Ditmaal met succes. Ze studeerde van 2013 tot 2017 aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht en nam deel aan onder meer de exposities This Art Fair (Amsterdam), R.I.O.T. (Leiden), De Belofte 13 (Utrecht), Get Lost Festival (Leiden), ROEM x Revolutie (Leiden)

 

 

 

Karlas is dus docent, kunstenaar en ondernemer. Die combinatie werkt voor haar goed.  ,,Het ligt dicht bij elkaar, maar ik probeer het wel apart te houden. Als ik kunst wil maken in mijn atelier, moet ik de ondernemerskant uitzetten. Anders ga ik alleen maar praktisch nadenken: ga ik er wel geld mee verdienen?’’ 

Het gelukkigst is zij als ze trots kan zijn op haar werk. ,,Dat heeft te maken met een zekere zichtbaarheid door op exposities te staan. Aan de andere kant vind ik dat ook heel intensief en spannend. Het maakt me dus gelukkig en tegelijkertijd een beetje ongelukkig. Daarom ben ik het liefst in mijn atelier. Toch zou ik geen kunst maken als ik het aan niemand kan laten zien. Ik vind het gaaf om te zien hoe anderen mijn werk ervaren.’’

www.karlkarlas.nl

Wie is Gijsje Heemskerk?


Gijsje Heemskerk is beeldend kunstenaars, tekstschrijver en curator. Ze studeerde Wijsbegeerte en Artistic Research aan de Universiteit van Amsterdam.
 

,,Binnen mijn werk staan samenwerkingen centraal. Ik werk samen met (beeldend) kunstenaars, vormgevers, muzikanten, kinderen uit de wijk, middelbare scholieren en mijn hondenmetgezel Wiske. Ik werk niet met een vast medium en ik heb geen vaste werkwijze. Het hangt af van het concept. De concepten waar ik mee werk hebben vrijwel allemaal te maken met de thema’s folklore, outsider art en posthumanisme.” 

,,Naast de samenwerkingen die ik opzoek en faciliteer, heb ik een individuele studiopraktijk. Ik werk dagelijks in mijn studio, waar ik voornamelijk schilder, teken, sculpturen maak en teksten schrijf. De teksten en de andere werken staan continu met elkaar in dialoog. Ik schrijf voornamelijk magisch realistische verhalen, die ontstaan naar aanleiding van een uitnodiging tot een tentoonstelling of performance, of een andere gebeurtenis uit mijn dagelijks leven (zoals gebeurtenissen die zich voltrekken tijdens mijn werk als schoonmaakster). De verhalen beginnen vaak als een dagboekfragment, gaandeweg wordt de lezer geconfronteerd met absurde en fictieve elementen.”

 

,,De schilderijen, tekeningen en beelden verwijzen naar deze verhalen en beïnvloeden deze. Ik zie mijn schilderijen en andere werken dan ook niet als op zichzelf staande, autonome kunstobjecten. Het zijn elementen uit een netwerk die verwijzingen naar een groter verhaal.”

,,Wanneer ik mijn werk presenteer, benadruk ik dit. Door een dergelijk verhaal te verzinnen, schep ik de mogelijkheid om te schilderen met andere regels en geef ik mezelf zodoende meer vrijheid. Zo kan ik mijzelf, mijn werk en de context belachelijk maken, zonder mezelf te ondermijnen of m’n werk niet serieus te nemen. ‘’

Gijsje is naast medeorganisator bij Vensterbank de initiatiefnemer van Atelier Oh Nee (atelierohnee.blogspot.com ) en heeft onder andere geschreven voor Simulacrum, MOED (Museum of Equality and Difference) en Wijsgerig Perspectief. Haar beeldende werk was onder andere te zien bij: Expoplu (Nijmegen), Nieuw Dakota (Amsterdam) en het Zeeuwsmuseum (Middelburg).

cargocollective.com/gijsjeheemskerk