Janneke Baltussen

 ‘Ik kan een drang voelen een materiaal of de draperie van een stof te vereren’

Waar kunnen we jouw werk aan herkennen? ,,Tactiliteit en fragiliteit zijn elementen die zich vaak manifesteren in mijn werk. Vaak zijn er delen van het menselijk of dierlijke lichaam in terug te vinden. Ik laat ze zweven, organiseer ze in patronen en verwar ze met andere objecten en situaties. Structuren en kenmerken van bepaalde materialen zoals textiel en metaal kunnen me compleet doen verwonderen waardoor het me prikkelt ze dusdanig te plaatsen dat er een altaar-achtige setting ontstaat. Het beheersen van techniek en juist het spelen met materialen is in mijn werk ook een belangrijk element.’’

Hoe ga jij te werk? ,,Meestal vanuit mijn verwondering voor iets wat me prikkelt. Ik kan een soort drang voelen een materiaal of bijvoorbeeld de draperie van een stof te vereren. Er moet iets vastgelegd worden aan de schoonheid van bijvoorbeeld de plooiing van desbetreffende draperie. Vaak plaats ik associatief andere vormen, objecten of afbeeldingen bij het te vereren element, waardoor intuïtief combinaties kunnen ontstaan waar ik met de aanblik ervan een mysterie in kan ervaren.’’

Welke kunstenaars en kunststromingen inspireren jou? ,,Rennaisance en Barok 17e eeuwse schilderkunst kan ik heel inspirerend vinden. Ik kijk dan naar symbolisme en uitdrukkingen van gezichten en materialen. Inspirerende kunstenaars zijn voor mij Karin Arink, Femmy Otten, Louise Bourgeois, Wangechi Mutu, Berend Strik en Alina Szapocznikow. Ik kijk veel naar fotografie, maar ook uit de modewereld haal ik veel inspiratie. Een van de tentoonstellingen die me het best is bijgebleven, is die van Jean-Paul Gaultier een aantal jaren geleden.’’

Waarom doe je mee aan Vensterbank? ,,Ik vind het ‘etaleren’ een mooi gegeven. Ook dat het in Leiden is vind ik tof, daar kom ik namelijk nooit.’’

Heb je wel iets met Leiden? ,,Ik zou niet zeggen dat ik specifiek iets met Leiden heb, omdat ik niet eens weet of ik er ooit geweest ben, maar dat doet er ook niet echt toe. Wat niet is kan nog komen. Ik woon in Nijmegen, daar ben ik graag. Ik kom op plekken waar ik uitgenodigd word of zin heb om naartoe te gaan. Brabant voelt vaak als thuis, vooral als ik in gesprekken het Brabantse dialect hoor kan ik een glimpje warme vreugde voelen.’’ 

Jouw werk is te zien in een voormalig all you can eet-restaurant. Wat zou jij er bestellen? ,,Koolrabi in zuur en een stukje pizza met een pilsje. Een kopje koffie na.’’ 

 

Ken je het gevoel iets zó lief te hebben, terwijl de meeste mensen er met een nuchtere blik naar kijken, als iets wat praktisch is en misschien wel mooi kan zijn? Ken je het gevoel om dat ene ‘ding’ in een ander daglicht te zetten, het op een andere manier te benaderen, anders te behandelen, anders te presenteren, en te laten zien dat het méér is?

In het bijzonder stoffen intrigeren me mateloos. Ze bezorgen me een verhoogde bloeddruk als ik ze zie, als ik ze betast. Associaties, verwondering, maar ook irritaties krijgen de vrije loop. Het  is onuitputtelijk materiaal dat me vaak doet verbazen. Het kent zoveel gedaantes, het kan zoveel ‘zijn’ of ‘worden’. Het valt me op dat ik niet anders dan met liefde over textiel kan schrijven en spreken. Dat irriteert me ook omdat het zorgt dat ik afdwaal, dat ik wegdroom.

Als ik met textiel werk, ben ik bewust bezig met het ‘dagelijkse’ ervan, én met het universele.

In mijn werk haal ik objecten en materialen uit hun context. Ik verzamel materialen, zet ze bij elkaar, maak nieuwe combinaties en zet ze om in nieuwe gedaantes. Ik gebruik naast textiel ook papier, gips en ijzer. Eigenlijk wil ik de objecten eer bewijzen, en voelt het alsof ik mijn ideeën verschuldigd ben ze zo precies mogelijk uit te drukken, via mijn handen. Traditie en ambacht roepen iets heel sterks bij me op. Ze zetten mijn ideeen kracht bij. Ik ben ervan overtuigd dat doordat je handen iets beheersen, je juist dichterbij een ‘direct’ beeld kunt komen, een beeld dat je voor ogen hebt.Onwetendheid en vrijheid kunnen mooie beelden doen ontstaan, maar ik heb gezien dat traditie en techniek mijn beelden kracht bij kunnen zetten.

Angst is een krachtige drijfveer in mijn kunstenaarschap, dat een tastbare uitdrukking wil zijn van mijn innerlijke wereld. Ik word mij bewust van mijn eigen schaduwzijde. Bang zijn voor mijzelf, voor dingen in mijzelf. Ik heb specifieke gevoeligheden, maar ben ook nuchter door mijn opvoeding en herkomst. Letterlijkheden in mijn werk helpen me waar nodig grip te grijpen op dingen.

Ik herken  tactiliteit, fijnzinnigheid, eigenzinnigheid, tederheid, kwetsbaarheid in mijn denken en mijn werk. Het is allemaal de uitdrukking van angsten die ik ken, en die ik vooral in mijn werk durf te uiten, maar ook van mijn liefde voor de materie.  Mijn beelden zijn idiosyncratisch: ze zijn erg persoonlijk van aard, geven mijn gevoeligheden weer. Maar er zal altijd iets in mijn werk aanwezig zijn wat ik zelf niet begrijp. Er is zoveel dat ik niet weet, niet ken. Dat zorgt voor een grote ontvankelijkheid, voor wat van buiten af komt en uit mijzelf, maar ook voor dadendrang.

In het tekenen kan ik observaties en ideeën kwijt, mijn verwondering over veel dingen. Soms voelt tekenen als kleien, 2d boetseren. Plat boetseren is wat ik doe. Er vormt zich iets op het papier of op doek, combinaties van bestaande beelden en lijnen uit onverwachte hoek. Door de directheid van het tekenen word ik juist ook dan weer geconfronteerd met mijn angsten. Ik voel altijd de behoefte een ‘pijnpunt’ in een tekening te verwerken, iets wat voor frictie kan zorgen tussen de inhoud en de vorm.

Belangrijk is dat de aandacht in een werk voelbaar wordt, een hoge concentratie aan aandacht door een precieze manier van tekenen. Ook al weet ik niet altijd wat ik precies aan het tekenen ben, ik vertrouw daarbij op mijzelf, te weten wanneer te stoppen.  Daarom teken ik vaak losse ‘dingen’, vaak met veel witruimte eromheen. Ik pluk iets uit het dagelijkse leven, wil het los zien van de context, wil het van mijzelf maken.

Ik wil een nieuw, misschien wel mysterieus beeld de wereld in werpen, dat over de materie zelf gaat én over mij. In de zoektocht daarnaar gooi ik – bedachtzaam – mijn fascinatie voor materialen en mijn verwondering der dingen erop los.

janneke-baltussen.tumblr.com
instagram.com/jannekebaltussen